Z okazji przypadającego w tym roku 440-lecia Unii Lubelskiej 18.11.2009r., w Muzeum Sztuki Użytkowej, została otwarta przez ministrów kultury Polski i Litwy wystawa pt. "Unia Lubelska i jej epoka w twórczości Jana Matejki". W uroczystym otwarciu wziął także udział b. prezydent RL Valdas Adamkus wraz z małżonką. Licznie był również reprezentowany korpus dyplomatyczny akredytowany na Litwie. W trakcie uroczystości miała miejsce także prezentacja wydanego przez Ambasadę RP w Wilnie Albumu "440 lat Unii Polsko-Litewskiej."
Centralne miejsce wystawy zajmuje obraz "Unia Lubelska", który został przywieziony z Lublina. Wilnie znalazły się także szkice J. Matejki do obrazu ilustrujące powstanie Dzieła.
Otwarciu wystawy towarzyszy dwudniowa konferencja naukowa "Unia Lubelska: idea i jej kontynuacja" z udziałem naukowców i polityków z Litwy, Polski, Białorusi i Ukrainy.
Wystawa "Unia Lubelska i jej epoka w twórczości Jan Matejki" jest już trzecią prezentacją kunsztu polskiego malarza w Wilnie.
W 1959 roku było tu wystawianych 141 obrazów artysty. Przed 10 laty przez cztery miesiące w Wilnie gościł obraz "Bitwa pod Grunwaldem"., który zobaczyło blisko 200 tysięcy osób.
Obecności wielkiego dzieła polskiego artysty w Wilnie będzie towarzyszył program edukacyjny i kulturalny dla uczniów i studentów.
Wystawa w Wilnie jest częścią realizowanego obecnie programu "Prezentacja Polski na Litwie", którego pomysłodawcą jest Instytut Adama Mickiewicza.

Święto Zmarłych

Jak co roku polski korpus dyplomatyczny akredytowany na Litwie z Ambasadorem Januszem Skolimowskim odwiedził polskie cmentarze na Litwie i Wileńszczyźnie. Złożono wieńce kwiaty na polskich i litewskich grobach, m.in. na Rossie, cmentarzu na Antokolu, Ponarach, Kalwaryjskim, Bernardyńskim, w Kolonii Wileńskiej, Nowych Ponarach, Skorbucianach, Niemenczynie, Glinciszkach, Dubinkach, Solecznikach, Sangieliszkach, Koniuchach, Butrymańcach, Koleśnikach, Trokach, Starych Trokach, Oranach, Dubiczach, Święcianach, Nowych Święcianach, Hoduciszkach, Zułowie.

Zmarł Jerzy Surwiło

Urodzony 20 XI 1941 r. w Wilnie. Dziennikarz, publicysta, pisarz. Ukończył Szkołę Średnią nr 19 (obecnie im. Władysława Syrokomli) w Wilnie, następnie w 1964 r. Wydział Filologii Polskiej Instytutu Pedagogicznego (obecnie Uniwersytet Pedagogiczny) w Wilnie. Wilniuk  z dziada pradziada.

Po studiach rozpoczął pracę w redakcji "Czerwonego Sztandaru" (później "Kurier Wileński"), gdzie w latach 1964-98 pełnił obowiązki zastępcy redaktora naczelnego. W latach 1998-2000 pracował w redakcji "Gazety Wileńskiej", gdzie był zastępcą redaktora naczelnego, był także zastępcą dyrektora programów Radia Znad Wilii. Od 1 stycznia 2001 r. był redaktorem audycji "Magazyn Kombatancki" Radia Znad Wilii.

Był współzałożycielem Związku Polaków na Litwie, był prezesem Zarządu Miejskiego miasta Wilna ZPL;  członkiem Społecznego Komitetu Opieki nad Starą Rossą i cmentarzem Bernardyńskim, patronował budowie pomnika Adama Mickiewicza w Wilnie, przygotowywał akcję renowacji Muzeum Adama Mickiewicza, był inicjatorem upamiętnienia imienia Juliusza Słowackiego w Wilnie i na Wileńszczyźnie oraz w Warszawie.

Aktywnie działał na rzecz rozwijania stosunków litewsko-polskich. Był współzałożycielem Polskiej Sekcji Zesłańców przy Wileńskiej Wspólnocie Więźniów Politycznych i Zesłańców, organizacji kombatanckich - Klubu Polskich Weteranów Wojny na Litwie (żołnierzy Armii Krajowej), Dobroczynnego Stowarzyszenia Polskich Kombatantów na Litwie, Klubu "Wrzesień 39" w rejonie wileńskim.

Posiadał encyklopedyczną wiedzę o Wilnie. Wiedza ta była wykorzystywane do utrwalania polskich śladów na Litwie. Surwiło ustalał też nieznane jeszcze miejsca spoczynku polskich żołnierzy na terenie Wilna i Wileńszczyzny i upamiętniał je.

Był autorem książek: Wileńskimi śladami Józefa Piłsudskiego (Wilno 1992), Rachunki nie zamknięte (Wilno 1992), Cmentarz Rossa w Wilnie (Wilno 1993), Wileńskimi śladami Adama Mickiewicza (Wilno 1993, Warszawa 1995), Scena polska nad Wilią (Warszawa 1995), Cmentarz Wojskowy na Antokolu (we współautorstwie, Wilno 1997), Przechadzki po Wilnie. Zarzecze. Cmentarz Bernardyński (Warszawa 1997), O Adamie Mickiewiczu niekonwencjonalnie. Od Wilna po Nowy Jork (Wilno 1998), Jesteśmy z Wilna spod znaku "Reduty" (Warszawa 2000), Zostali tu z nami na dobre i złe (Wilno 2000). Od Grunwaldu do Litpolbatu (Wydawnictwo "Margi raštai", Wilno 2001), Spacerkiem z Marszałkiem po Żmudzi, Wilnie i Wileńszczyźnie. Zdarzenia, fakty, anegdoty (wydawnictwo "Margi raštai", Wilno 2003). Książka Zdarzenia, fakty, anegdoty jest poświęcona Józefowi Piłsudskiemu.

Surwiło był znany również jako zbieracz pamiątek historycznych, związanych z Wilnem. Ze swoich zbiorów oraz zbiorów rodzinnych przekazał bezinteresownie obrazy Józefa Piłsudskiego i Aleksandra Prystora dla Mieszkania-Muzeum Marszałka w Sulejówku. Materiały (zdjęcia, dokumenty i inne) dotyczące Ferdynanda Ruszczyca przekazał Muzeum Narodowemu w Warszawie. Wiele cennych pamiątek i materiałów Surwiło ofiarował też muzeom Henryka Sienkiewicza i Kazimiery Iłłakowiczówny w Poznaniu - a są to nieznane i mało znane zdjęcia, druki związane z tymi osobami

Opublikował szereg artykułów, m.in. Polski ruch teatralny w Wilnie po II wojnie światowej [w] Wilno teatralne (Warszawa 1998). Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, odznaką "Zasłużony dla kultury polskiej", Złotym Medalem opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej, Złotą Odznaką Honorową za zasługi społecznego ruchu muzycznego, nagrodą im. Witolda Hulewicza i in., posiada tytuł: Zasłużony Dziennikarz Litwy.

W Zmarłym tracimy Wielkiego Patriotę, osobę zaangażowaną w sprawy polskie, Człowieka  powszechnie znanego, szanowanego i cenionego za swoją działalność nie tylko na Litwie, ale także w Polsce jak i również wśród polskich kombatantów na całym świecie.

Cześć Jego Pamięci!

Janusz Skolimowski
Ambasador

13 bm. Ambasador Republiki Litewskiej w Polsce Egidijus Meilūnas i Ambasador Rzeczpospolitej Polskiej na Litwie Janusz Skolimowski uczestniczyli w zorganizowanym przez Instytut Historii Litwy seminarium zatytułowanym "Stosunki Polski i Litwy w XXI wieku", które spotkało się z dużym zainteresowaniem zarówno środowisk naukowych jak i politycznych RL, a także młodzieży akademickiej.

W ramach dyskusji na ten temat obaj dyplomaci dla portalu internetowego netbird.pl odpowiedzieli na kilka pytań.

Egidijus Meilūnas: Relacje Polski i Litwy są dziś najlepsze w całej naszej historii

O tym, co łączy i co dzieli Litwinów i Polaków, o wzajemnym postrzeganiu i relacjach specjalnie dla Netbird.pl mówi Jego Ekscelencja Ambasador Republiki Litewskiej Egidijus Meilūnas.

- Co jest obecnie najważniejszą kwestią we wzajemnych relacjach Litwy i Polski?
Pomiędzy Litwą a Polską jest szerokie spektrum współpracy - począwszy od bezpieczeństwa energetycznego i projektów infrastruktury a kończąc intensywną współpracą w dziedzinach kultury, obrony, nauki i wymiany młodzieży. Obecnie największe wyzwanie stanowi budowa mostu energetycznego pomiędzy Litwą i Polską, który połączy systemy energetyczne obu państw, budowa nowej elektrowni atomowej na Litwie oraz projekty infrastruktury - mam na myśli drogę szybkiego ruchu Via Baltica oraz kolej Rail Baltica. Dzisiaj odległość 470 km z Warszawy do Wilna samochodem osobowym można pokonać w ciągu 7 godzin, a podróż autobusem trwa nawet 10 godz.! Uważam, że nie są to szybkości XXI wieku.

- Co w naszych relacjach jest kwestią najbardziej sporną?
Nie istnieją w naszych relacjach kwestie, w których nasze opinie diametralnie różniłoby się. Publicznie niemało dyskutuje się o sprawach mniejszości narodowych - Polaków na Litwie i Litwinów w Polsce. Czasami ukazują się kategoryczne oceny sytuacji mniejszości narodowych, co sprawia wrażenie, że mniejszości narodowe mają złe warunki albo są dyskryminowane. W rzeczywistości najczęściej jest to problem nie faktu, lecz interpretacji, chęci zaostrzania nieistotnych spraw. Na przykładzie szkolnictwa w języku ojczystym widać, że Polacy na Litwie obecnie mają najlepsze warunki w porównaniu z innymi krajami, oczywiście poza Polską. Przyznają to i koledzy w Polsce. Oczywiście tak na Litwie i w Polsce jest mnóstwo spraw mniejszości narodowych do rozwiązania. Polacy na Litwie wysuwają kwestie pisowni imion i nazwisk oraz miejscowości. Swoją drogą Litwini w Polsce poruszają problemy finansowania instytucji oświaty, sprawy ochrony dziedzictwa historyczno-kulturowego. Ja jestem jednak optymistą, widzę postęp w rozstrzyganiu różnych spraw.Obecnie politycy i przedstawiciele społeczeństwa relacje pomiędzy naszymi krajami oceniają jako najlepsze w całej naszej historii. Profesor Uniwersytetu Gdańskiego Dariusz Szpoper nazywa je wręcz modelowymi. Zgadzam się z tym zdaniem, jednak wiadomo, że zawsze jest możliwość poprawienia stosunków i współpracy. Do tego przyczyniłoby się przyspieszenie realizacji wspomnianych już projektów infrastruktury. Wierzę, że uda się tego dokonać, tym bardziej, że jest możliwość uzyskania funduszy Unii Europejskiej.

- Co Litwini mogą uczynić dla poprawy wzajemnych stosunków naszych krajów?
Po stronie litewskiej potrzebny jest postęp w kwestii pisowni imion i nazwisk, ta sprawa zdecydowanie za długo czeka na rozwiązanie. Jednak należy podkreślić, że problem nie wynika ze złej woli, lecz jest to złożony problem prawno-konstytucyjny.

- Jak postrzegana jest Polska na Litwie?
Polska na Litwie uważana jest jako przyjazny Litwie sąsiad, jako sojusznik w Unii Europejskiej i NATO, są w pamięci długoletnie ścisłe stosunki historyczno-kulturalne. W tym roku Litwa obchodzi tysiąclecie i kiedy spogląda się wstecz widać, że prawie 500 lat Litwa była bardzo blisko związana z Polską - począwszy od pierwszych sojuszy obronnych jeszcze w XIII wieku do wspólnego państwa Rzeczpospolitej Obojga Narodów w wieku XVI. Chciałbym podkreślić, że na Litwie jest dobrze znana kultura polska, pisarze i poeci tłumaczone są na litewski, świetnie znani są klasycy kina polskiego. Ponieważ Polska dla Litwinów jest państwem tranzytu w drodze na Zachód i Południe Europy, najbardziej niecierpliwi narzekają, że podróż przez Polskę trwa zbyt długo. Trzeba podkreślić, że widzimy ogromną poprawę w ostatnich latach i wierzę, że nie jest odległy termin, kiedy odległość z Warszawy do Wilna można będzie pokonać w ciągu 4 godzin.

- Jaką zaletę posiadają Polacy, której nie można znaleźć u Litwinów i jakie zalety posiadają Litwini, których próżno szukać u Polaków?
Trudno odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ żyjemy w globalnym świecie w unifikowanej Unii Europejskiej, dlatego zachowanie ludzi, zwyczaje upodobniają się. Tym bardziej, że we wspólnej długowiekowej historii oddziaływaliśmy na siebie wzajemnie. Jedno mogę zauważyć, że jednak Polska w okresie komunistycznej miała trochę więcej wolności, dlatego po odzyskaniu niepodległości była i jest bardziej otwarta na świat. Litwa w latach okupacji sowieckiej była rzeczywiście za żelazną kurtyną, dlatego i mentalność ludzi jest bardziej zamknięta. Po kilkunastu latach niepodległości widać większe otwarcie i chłonność na świat, szczególnie młodzieży, która wychowała się już w warunkach wolności. Jeżeli mówimy o istotnych różnicach, to zawsze porównuję kuchnie narodowe. Chociaż w trakcie wielowiekowego sąsiedztwa nasze kuchnie upodobniły się, jednak trudno znaleźć na Litwie takie świetne zupy jak żurek czy flaki. Goście z Litwy bardzo chwalą te dania. Z drugiej strony Polakom Litwa kojarzy się ze świetnym czarnym chlebie, który wypieka się w ponad 50 gatunkach.

wysłuchała Edyta Lechwar

Wypowiedź J.E. Ambasadora RP

- Co jest obecnie najważniejszą kwestią we wzajemnych relacjach Litwy i Polski.
W tym roku świętujemy 1000. letnią rocznicę pierwszej pisemnej wzmianki o Litwie. Tak się złożyło, że prawie przez 600 lat oba nasze kraje tworzyły wspólny byt państwowy. Miały wspólne zwycięstwa ale równocześnie i klęski. Jesteśmy szczęśliwi, że dzisiaj Litwa jest niepodległym, suwerennym krajem , który wspólnie z nami stanowi istotną część Euroatlantyckiej Wspólnoty.  Dlatego też Litwa dla Polski była i jest zawsze ważnym sąsiadem z którym współpraca odbywała się i odbywa na wszystkich płaszczyznach życia społecznego, gospodarczego i politycznego. Naród polski aktywnie popierał i wspierał politycznie i materialnie dążenia niepodległościowe Litwinów po 1990r. Kontynuacją tej naszej polityki było także orędownictwo Polski za przyjęciem państw bałtyckich do UE i NATO, co wówczas wielu uważało za niemożliwe czy wręcz absurdalne. Obecnie ważną kwestią we wzajemnych relacjach jest rozwijanie zarówno wspólnych projektów infrastrukturalnych jak i tych dotyczących kwestii energetycznych. Mam tu na myśli nie tylko przyszłe inwestycje energetyczne ale także te umożliwiające jeszcze efektywniejsze, a tym samym korzystniejsze w wymiarze finansowym zarówno dla Litwy i Polski wykorzystanie zrealizowanych już projektów. Do tego typu projektu zaliczyłbym m.in. rozwój na terytorium RL infrastruktury logistyczno przesyłowej związanej z działalnością od 2006r. rafinerii w Możejkach, która obecnie zmieniła nazwę na ORLEN Lietuva, co w sposób jednoznaczny utożsamia ją także w sensie znaku towarowego z największym w tej części Europy koncernem paliwowym. Sama zaś rafineria w Możejkach jest znaczącym płatnikiem podatków do budżetu litewskiego. Warto także nadmienić, iż z tym właśnie logo na koszulkach występuje narodowa reprezentacja Litwy w koszykówce podobnie zresztą jak i reprezentacja Polski, co stanowi także znak czasu.

- Co jest w naszych relacjach kwestią najbardziej sporną?
W naszych relacjach nie ma obecnie kwestii spornych. Współpracujemy np. efektywnie na wielu forach w szeregu organizacjach międzynarodowych w tym w szczególności UE i NATO. Współpraca polityczno wojskowa jest na bardzo dobrym wysokim poziomie. W maju przyszłego roku polskie siły powietrzne już po raz trzeci w ramach natowskiej misji Air Policing strzec będą nieba Litwy Łotwy i Estonii. Również dotychczas nierozwiązanych problemów Polaków zamieszkałych na Litwie nie należy postrzegać w kategoriach sporu. Polska liczy bowiem na sukcesywną acz nieodległą w czasie realizację przez naszych litewskich Przyjaciół zobowiązań Traktatu między RP i RL o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy z dn. 24 kwietnia 1994 r., oraz tych wynikających z faktu członkostwa RL w UE i uczestnictwa w konwencjach międzynarodowych.I to jest obiektywny fakt, którego podnoszenie nie ma na celu powodowania powstawania napięcia we wzajemnych relacjach.

- Co powinniśmy zrobić dla Litwinów by nasze relacje były jeszcze lepsze?
Na to pytanie można by było odpowiedzieć jednym słowem "nie przeszkadzać". Historia szczególnie ostatnich pięciu lat mówi sama za siebie. Praktycznie wszyscy obserwatorzy zarówno litewskiej jak i polskiej sceny politycznej są zgodni w ocenach, że dziś nasze obecne relacje we wszystkich płaszczyznach można uznać za" wzorowe" czy "na możliwie najwyższym poziomie".

- Co Litwini mogą uczynić dla poprawy wzajemnych stosunków naszych krajów?
Realizować przyjęte na siebie zobowiązania traktatowe. Tyle i aż Tyle.

- Jak postrzegana jest Polska na Litwie?
Zarówno z punktu widzenia wspólnej historii jak i obecnych relacji jako b. dobry sąsiad i niezawodny sojusznik. Jako kraj stabilny politycznie ekonomicznie. Jako państwo, które dobrze radzi sobie z kryzysem. Jako znaczący inwestor gospodarczy i posiadający konkurencyjny cenowo rynek wewnętrzny, co jest korzystne dla obywateli litewskich zwłaszcza w dobie globalnego kryzysy gospodarczego.

- Jaką zaletę posiadają Polacy, której nie można znaleźć u Litwinów i jakie zalety posiadają Litwini, których próżno szukać u Polaków.
Myślę, że trudno będzie znaleźć takie cechy. Wynika to przede wszystkim z faktu wspólnej historii jak i tego, że obecnie pomiędzy naszymi społeczeństwami panuje zrozumienie zarówno w sferze kulturowej jak społecznej, co szczególnie uwypukla się wśród młodego pokolenia Polaków i Litwinów spotykającego się na emigracji w Londynie czy Dublinie co także należy uznać za pożyteczne i dobrze rokujące na przyszłość.

Żałoba narodowa

W związku z tragicznym wypadkiem, jaki miał miejsce w dniu 18 września br. w kopalni "Wujek - Śląsk", któwy pochłonął życie 13 górników, Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński w dniach 21-22 września ogłosił żałobę narodową. Ambasada RP w Wilnie informuje, że księga kondolencyjna będzie wyłożona w dniu 22 września w godz. od 10.00 do 16.00 w siedzibie placówki przy ul. Smelio 20A.

Jako pierwsza w imieniu Republiki Litewskiej kondolencje Narodowi Polskiemu złożyła Irena Degutienė, Przewodnicząca Sejmu RL.

Obchody 70. rocznicy wybuchu II wojny światowej na Litwie 

W dniu 1 września z inicjatywy Ambasady RP w Wilnie w Ponarach, przy Krzyżu Ponarskim odbyły się uroczystości upamiętniające 70. rocznicę wybuchu II wojny światowej. Podczas ceremonii hołd poległym bohaterom w obronie Ojczyzny oddali członkowie Związku Polaków na Litwie, przedstawiciele Ambasady RP na Litwie, zaproszeni na uroczystość przedstawiciele placówek dyplomatycznych innych krajów oraz przybyli na uroczystość przedstawiciel polskiej społeczności na Wileńszczyźnie (kombatanci, harcerze, uczniowie szkół polskich). Wygłoszone zostały przemówienia przez Pana Michała Mackiewicza, prezesa Związku Polaków na Litwie oraz posła na Sejm Republiki Litewskiej oraz Radcę Minister Ewę Figel. Ambasada złożyła wiązanki kwiatów pod pomnikiem pomordowanych Litwinów, Żydów i Rosjan. Po złożeniu kwiatów wystąpił zespół „Solczanie”, który wykonał wiązankę patriotycznych i wojskowych pieśni. Po złożeniu kwiatów odprawiono Mszę św. w intencji ofiar II wojny światowej. Po uroczystościach w Ponarach złożona została także wiązanka kwiatów i zapalone znicze na mogiłach żołnierzy poległych w 1939 r. i grobach żołnierzy AK na Cmentarzu na Rossie.

Sejmowa Komisja Łączności z Polakami za Granicą zaapelowała w czwartek do zarządu TVP i rządu o przedłużenie umowy o retransmisji kanału TVP Polonia na terytorium Republiki Litewskiej.

Apel ma związek z wygasaniem dotychczasowej umowy 22 lipca. Umowa dotyczy retransmisji sygnału analogowego drogą naziemną. Komisja wyraża "najwyższe zaniepokojenie i wzywa zarząd TVP do przedłużenia umowy". Wzywa także rząd "do podjęcia pilnych i skutecznych działań, celem zapewnienia kontynuowania misji TVP Polonia tak istotnej dla polonijnych środowisk za granicą".Przewodniczący komisji Marek Borowski podkreślił, że jej członkowie są zbulwersowani sygnałami, jakoby zarząd TVP mógł nie przedłużyć umowy o retransmisji sygnału TVP Polonia na terytorium Litwy. Dodał, że to może mieć bardzo poważne skutki dla kilkuset tysięcy Polaków, a także po części Litwinów, znających język polski, którzy tę telewizję oglądają. Jej odbiorcy - jak zaznaczył Borowski - dowiadują się z niej wiele na temat Polski; jest ona również łącznikiem z Polską.

"I tu nagle, z powodów finansowych - bo innych trudno sobie wyobrazić - prezes TVP Piotr Farfał decyduje się niekontynuować tej umowy, która wygasa 22 lipca. Nie ma usprawiedliwienia dla tego typu działań. Trzeba zrezygnować z innych wydatków, a finansować retransmisję sygnału TVP Polonia, bo jest to podstawowa część jej misji" - podkreślił Borowski.

Jego zdaniem, zarząd i prezes TVP od pewnego czasu podejmują decyzje o obcinaniu wydatków, dotyczących polityki wobec Polaków za granicą wschodnią. Według Borowskiego przykładami są tu telewizja Bielsat czy odwołanie szefowej TVP Polonia.

Jak zaznaczył Borowski, decyzje takie należy interpretować jako pewne niezrozumienie tej problematyki. "Nie chcę temu nadawać żadnego znaczenia politycznego, choć wiele osób uważa, że jest to przejaw jakiejś fobii i pewnych poglądów politycznych" - powiedział przewodniczący komisji. Dodał, że chciałby, aby prezes TVP udowodnił, że tak nie jest i przedłużył umowę o retransmisji sygnału TVP Polonia.

Udział Pana Steinara Gila, Ambasadora Królestwa Norwegii w Republice Litewskiej w konferencji we Wrocławiu

J. E. Steinar Gil, Ambasador Królestwa Norwegii w RL był gościem specjalnym tygodnia historii norwesko-polskiej, jaki miał miejsce w czerwcu br. we Wrocławiu.

Wystąpienie Ambasadora Steinara Gila we Wrocławiu 7 czerwca 2009 r.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Pan Lech Kaczyński odznaczył za wybitne zasługi w rozwijaniu polsko-litewskiej współpracy Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej Pana Gediminasa Kirkilasa, byłego Premiera Republiki Litewskiej. W imieniu Prezydenta RP odznaczenie wręczył Ambasador Pan Janusz Skolimowski.

W dniu 29 maja br. miała miejsce uroczystość otwarcia Celi Konrada. Ekspozycja powstała dzięki współpracy polskich instytucji dyplomatyczno-kulturalnych z ich odpowiednikami na Litwie. W uroczystości udział wzięli Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP Tomasz Merta, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury RL Juozas Širvinskas, Dyrektor Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza Janusz Odrowąż-Pieniążek, przedstawiciele Ambasady RP z Ambasadorem Januszem Skolimowskim na czele, literaci, dziennikarze i młodzież szkolna.

Wystąpienie Dyrektora Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza Janusza Odrowąża - Pieniążka (skrót) 

Litwa. W Wilnie przy ulicy Ostrobramskiej w klasztorze Ks. Ks. Bazylianów przerobionym na więzienie stanu.

Te słowa z Prologu do III cz. Dziadów Adama Mickiewicza wskazują na miejsce, w którym rozpoczyna się akcja utworu, a my wszyscy tu zgromadzeni stajemy się w pewien sposób uczestnikami dramatu -ale dramatu z happy endem, po latach bowiem zmagań zostaje ponownie otwarta Cela Konrada.

Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie na polecenie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP przygotowało ekspozycję pt. "Cela Konrada" w nowym budynku, przylegającym do zabudowań poklasztornych.

Nie chcemy włączać się w odwieczny spór dotyczący usytuowania celi pamiętając, iż w 1867 klasztor O.O. Bazylianów, w którym więziony był Adam Mickiewicz, uległ gruntownej przebudowie. Nie rozstrzygamy, czy rację miał Antoni! Łuckiewicz, który w książce "Prawda o celi Konrada" wydanej w Wilnie w 1923 roku, umieszcza celę w przybudówce łączącej klasztor z kościołem unickim. Obecnie znajduje się tu nowy budynek mieszczący biura hotelu i niewielka sala, w której dzięki uprzejmości właścicieli hotelu powstała otwierana dziś wystawa. Z hipotezami autora książki "Prawda o celi Konrada" pełniącego w owym czasie obowiązki prezesa Białoruskiego Towarzystwa Naukowego gorąco polemizowali Stanisław Pigoń i Juliusz Kłos wskazujący na południowe skrzydło zakonu bazylianów, gdzie na l piętrze w linii wyburzonego korytarza łączącego niegdyś klasztor z kościołem św. Trójcy miała znajdować się cela Adama Mickiewicza. Ustalenia te poprzedzone były gruntownymi badaniami fundamentów i murów klasztornych, a także szczegółowymi studiami XIX wiecznych planów i inwentarzy bazyliańskich. Doprowadziły one do otwarcia na pierwszym piętrze klasztoru Muzeum Pamiątek Mickiewiczowskich w roku 1929.

Sądzę, że dla nas, wszystkich tu zgromadzonych, ważny jest nie tyle spór między uczonymi, co "genius loci" - duch miejsca, w którym w tej chwili się znajdujemy. Mamy bowiem przed sobą XVIII wieczne budynki ojców bazylianów i dziedziniec, po którym zwożono do klasztoru zamienionego na więzienie młodzież z Wilna i okolic. Tuż obok kościół unicki św. Trójcy i katolicki kościół św. Teresy, z którego do celi Konrada dobiegały odgłosy śpiewanych podczas wigilii 1823 roku kolęd.

Usytuowanie wystawy poświęconej celi Konrada w tym właśnie niepowtarzalnym otoczeniu winno mieć, szczególnie dla nas Polaków, niezwykle istotne znaczenie kończąc rozpoczęte jeszcze w ubiegłym wieku, burzliwe spory.

Powstała ekspozycja prezentuje losy Adama Mickiewicza od chwili przybycia do Wilna oraz dzieje śledztwa prowadzonego w Wilnie przez senatora Nowosilcowa zakończonego wyrokiem cara Aleksandra! z dnia 14/26 sierpnia 1824 roku skazującym Poetę na zesłanie do guberni rosyjskich. Jej druga część to teatralnie odtworzona Cela Konrada, do której zaglądamy przez drzwi znane z rysunku Tomasza Zana, umieszczonego w grypsie więziennym.

Koncepcję wystawy przygotowała Jolanta Poi - kustosz Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie. Projekt ekspozycji i scenografii - artysta plastyk Dariusz Kunowski. Asystentem wystawy jest kustosz Piotr Prasula. Realizacją wystawy zajął się profesjonalnie Jakub Kamiński.

Fot. Marian Paluszkiewicz

Przebywający w Rzymie Prezydent Lech Kaczyński w godzinach porannych  odbył rozmowę telefoniczną z  Panią Dalią Grybauskaitė, której pogratulował w imieniu Narodu polskiego zwycięstwa w wyborach na urząd Prezydenta Republiki Litewskiej. Lech Kaczyński podkreślił, iż liczy na kontynuację dobrej współpracy z nowym Prezydentem Litwy. 

Obaj rozmówcy podkreślili strategiczny charakter relacji Polski i Litwy tak w stosunkach bilateralnych jak i na forum międzynarodowym, szczególnie w ramach NATO i Unii Europejskiej. Prezydent Litwy wyraziła podziękowanie za gratulacje ze strony polskiej i dotychczasowy przebieg współpracy.