|
|
 |
Oświadczenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych z okazji 20. rocznicy podpisania Deklaracji o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską 2012.01.13 Dwadzieścia lat temu, w dniu 13 stycznia 1992 r. podpisano w Wilnie Deklarację o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Litewską. Dokument stał się podstawą polsko-litewskiego Traktatu podpisanego przez Prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej i Republiki Litewskiej w dniu 26 kwietnia 1994 r. Podpisanie Deklaracji było możliwe dzięki determinacji i postawie Ministrów Krzysztofa Skubiszewskiego i Algirdasa Saudargasa. Po dwóch dekadach, które upłynęły od tej historycznej chwili, Deklaracja pozostaje dowodem, że stosunki polsko-litewskie mogą być oparte na wzajemnym poszanowaniu i przyjaźni. Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP wyraża nadzieję, że wola porozumienia, która doprowadziła do podpisania Deklaracji jest wciąż żywa. Biuro Rzecznika Prasowego Ministerstwo Spraw Zagranicznych |
|
|
20. rocznica nawiązania stosunków dyplomatycznych między Polską a Litwą W dniu 5 września 2011 r., dokładnie w 20. rocznicę nawiązania stosunków dyplomatycznych między Rzeczypospolitą Polską a Republiką Litewską, w Ambasadzie RP w Wilnie została otwarta wystawa „Solidarność z Litwą", która dokumentuje współpracę obu państw w tym przełomowym okresie przed dwudziestu laty. Otwierając wystawę Ambasador RP na Litwie, Pan Janusz Skolimowski, zaznaczył, że nawiązanie relacji pomiędzy wolną i niepodległą Polską oraz wolną i niepodległą Litwą było dowodem oraz potwierdzeniem niebywałych przemian, jakie dokonały się w Europie Środkowej. Oba kraje osiągnęły sukces realizując ambitny plan transformacji ustrojowej, modernizacji i nadrabiania cywilizacyjnych zapóźnień. Ambasador przypomniał także o wizycie na Litwie w przeddzień rocznicy Premiera RP Donalda Tuska, który odbył szczere i otwarte rozmowy z premierem RL Andriusem Kubiliusem. Głos zabrał również uczestnik wydarzeń sprzed 20 lat, Leonardas Vilkas, który w 2010 r. został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej, za wybitne zasługi w działalności na rzecz przemian demokratycznych i wspierania dążeń niepodległościowych w Europie Środkowo-Wschodniej. W uroczystości wziął udział Premier RL A. Kubilius oraz inni przedstawiciele najwyższych władz Litwy, jak również przedstawiciele społeczności polskiej i miejscowy korpus dyplomatyczny. 



|
|
|
Wizyta Prezesa Rady Ministrów RP Pana Donalda Tuska w Republice Litewskiej W dniu 4 września br. Premier Donald Tusk złożył roboczą wizytę na Litwie, której głównym elementem było spotkanie z Premierem Litwy, Panem Andriusem Kubiliusem. Tematem rozmów była przyjęta wiosną br. przez litewski Seimas nowa ustawa o oświacie, która wprowadziła znaczne zmiany w kształceniu dzieci należących do mniejszości narodowych. Szefowie obu rządów podkreślili duże znaczenie zapewnienia odpowiedniego procesu edukacji dzieciom należącym do mniejszości narodowych i zgodzili się, że wymagają one otwartej i uczciwej rozmowy. W tym celu uzgodniono powstanie wspólnego zespołu ekspertów ds. oświaty (którym kierowali będą wiceministrowie ds. edukacji obu stron), który rozpocznie pracę w najbliższy poniedziałek. Z kolei w trakcie krótkiego pobytu w Wilnie szef polskiego rządu wziął udział we mszy świętej w kościele św. Teresy. Podczas wystąpienia na zakończenie nabożeństwa Premier podziękował za wkład mniejszości polskiej na Litwie w budowanie trwałych podstaw państwowości litewskiej, przy równoczesnym zachowaniu polskiej tradycji, kultury i języka. Podkreślił także, iż Polsce zależy na zachowaniu szczerych i przyjaznych stosunków obu państw, przy czym „relacje między Polską a Litwą będą tak dobre, jak dobre są relacje państwa litewskiego z polską mniejszością". 
Źródło: http://www.kprm.gov.pl/ |
|
|
| Ministerstwo Spraw Zagranicznych potępia chuligański wybryk w gminie Puńsk Ministerstwo Spraw Zagranicznych potępia chuligański wybryk, jakim było zamalowanie litewskojęzycznych napisów w gminie Puńsk, zamieszkiwanej w znacznej części przez polskich obywateli należących do mniejszości litewskiej. Właściwe władze podejmują działania zmierzające do wykrycia sprawców i naprawy szkód. Pragniemy podkreślić, że prawem mniejszości narodowych w Rzeczypospolitej Polskiej jest umieszczanie na terenach przez nie zamieszkanych dwujęzycznych napisów. Zamalowywanie napisów w języku mniejszości, czy na przykład zrywanie tabliczek z dwujęzycznymi napisami ulic jest niedopuszczalnym aktem wandalizmu stanowiącym nie tylko pogwałcenie polskiego prawa, lecz również godzącym w standardy ogólnie przyjęte w państwach demokratycznych. Biuro Rzecznika Prasowego Ministerstwo Spraw Zagranicznych |
|
|
|
The Culture 2011 Tall Ships Regatta w Kłajpedzie
W dniach 18 - 21 sierpnia w Kłajpedzie odbył się zlot żaglowców w ramach The Culture 2011 Tall Ships Regatta, w którym wziął udział również "Dar Młodzieży" - flagowa jednostka polskiej floty szkoleniowej. Ten trzymasztowy żaglowiec został zbudowany w 1982 r. w Stoczni Gdańskiej, jego poprzednikami były "Lwów" i "Dar Pomorza". Armatorem "Daru Młodzieży" jest Akademia Morska w Gdyni, jednak rejsy szkoleniowe wykonują na nim również studenci i uczniowie innych szkół morskich. Podczas pobytu w Kłajpedzie na pokładzie "Daru Młodzieży" gościło wielu zwiedzających, a kluczowym punktem programu był udział w uroczystej paradzie żaglowców pod pełnymi żaglami 21 sierpnia. Komendantem "Daru Młodzieży" jest kapt.ż.w. Artur Król. 


|
|
|
Święto Wojska Polskiego Z okazji Święta Wojska Polskiego w dniu 15 sierpnia 2011 roku w Ambasadzie Rzeczpospolitej Polski w Wilnie odbyła się uroczystość wręczenia Złotego Medalu „Zasłużony Kulturze - Gloria Artis" przyznanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Pana Bogdana Zdrojewskiego wiceministrowi obrony narodowej Republiki Litewskiej Panu Vytautasowi Umbrasasowi. Odznaczenie w imieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wręczył Ambasador Rzeczpospolitej Polski w Republice Litewskiej Pan Janusz Skolimowski. Vytautas Umbrasas został uhonorowany za zaangażowanie w organizację ubiegłorocznych uroczystych obchodów 600 rocznicy bitwy pod Grunwaldem. Minister V. Umbrasas był wiceprzewodniczącym wspólnego polsko-litewskiego komitetu ds. obchodów tego święta. Medal "Zasłużony Kulturze - Gloria Artis" jest najważniejszym odznaczeniem honorującym wybitne zasługi na polu kultury. Jest przyznawany osóbom lub instytucjom wyróżniającym się w szczególny sposób w dziedzinie twórczości artystycznej, działalności kulturalnej lub ochronie kultury i dziedzictwa narodowego 
 

|
|
|

„Lietuvos rytas"
M. Laurinavičius. „R. Sikorski: Litwa nie dotrzymuje swoich obietnic" „Uważamy, że byliśmy przyjaciółmi w ciągu tych 20 lat, jednak nie doczekaliśmy się odzewu" - w ekskluzywnym wywiadzie dla „Lietuvos rytas" stwierdził wczoraj Minister SZ RP R. Sikorski.
Specjalny korespondent „Lietuvos Rytas" z Warszawy - Marius Laurinavicius W ostatnim okresie litewscy politycy stale powtarzają, iż relacje pomiędzy Wilnem a Warszawą nadal pozostają dobre, natomiast najwięcej problemów - rzekomo - powstaje z powodu ambicji „poszczególnych polityków" lub wręcz świadomego podżegania emocji. Jest powszechnie znaną tajemnicą, że na Litwie głównym winowajcą (dosł.: „główny problem" ) ochłodzonych relacji jest Minister SZ RP. „Lietuvos rytas" postanowił wyjaśnić, w jaki sposób sytuację ocenia sam R. Sikorski.>>> |
|
|
Pl2011.eu już w sieci | Wystartował oficjalny serwis polskiej prezydencji pl2011.eu. Od tej pory portal będzie głównym kanałem informowania o bieżących wydarzeniach związanych z przewodnictwem. - Przy tworzeniu serwisu kierowaliśmy się z jednej strony potrzebami delegatów i dziennikarzy, którzy będą brali udział w wydarzeniach prezydencji. Z drugiej strony zależało nam, żeby nie był to smutny, urzędowy serwis, tylko kanał, do którego będą chętnie zaglądać także zwykli obywatele - powiedział podczas konferencji prasowej rzecznik prezydencji Konrad Niklewicz. - Świadomie postawiliśmy na pozytywny, dynamiczny layout portalu - dodał. W serwisie znajduje się m.in. program prezydencji, kalendarz wydarzeń, przewodnik „Kto jest Kim" oraz dział akredytacji dla mediów.
Zapraszamy na https://pl2011.eu/!
|
|
|
| Inauguracja Polskiej Prezydencji w Radzie UE 
W dniu 1 lipca 2011 r. Prezydent Bronisław Komorowski wraz z Małżonką, premier Donald Tusk, premier Węgier Viktor Orban i przewodniczący Komisji Europejskiej Jose Manuel Barroso wzięli m.in. udział w premierze opery "Król Roger" w Teatrze Wielkim, która uczciła inaugurację polskiej prezydencji. Przed spektaklem wystąpienia wygłosili szefowie polskiego i węgierskiego rządu, przewodniczący Komisji Europejskiej, szef Parlamentu Europejskiego Jerzy Buzek i szef Rady Europejskiej Herman Van Rompuy. Projekt jest współorganizowany przez Instytut Adama Mickiewicza w ramach zagranicznego programu kulturalnego polskiej prezydencji. Szef Instytutu Adama Mickiewicza Paweł Potoroczyn tłumaczy, że zdecydowano się na wybór opery Szymanowskiego, bo jest on jedną z ikon - obok m.in. Stanisława Lema i Czesława Miłosza, na których oparto program prezydencji. 
|
|
|
| Inauguracja Polskiej Prezydencji w Wilnie W dniach 1-2 lipca 2011 r. w Wilnie z okazji inauguracji polskiej Prezydencji w Radzie UE odbyły się w Narodowym Teatrze Dramatycznym koncert polskiego kwartetu smyczkowego „The MozART Group", zorganizowany przez Instytut Polski w Wilnie wspólnie z Letnim Festiwalem św. Krzysztofa. Ambasador RP w RL Janusz Skolimowski przywitał licznie przybyłą publiczność z okazji inauguracji polskiej Prezydencji, dziękując Prezydencji Węgierskiej za wykonaną pracę oraz Danii i Cyprowi za bliską współpracę w ramach trio Prezydencji. Przybyłych gości powitał także wicemer Wilna Jarosław Kamiński oraz Donatas Katkus - dyrektor Festiwalu. 2 lipca na Placu Ratuszowym w Wilnie otwarta została fotograficzna wystawa planszowa pt. „Warszawa?! Spotkajmy się!", prezentująca zdjęcia Przemysława Zacharuka, a następnie odbył się na dziedzińcu Pałacu Paców „Festyn Polski", podczas którego wystąpił znany saksofonista i kompozytor jazzowy Jan Maksymowicz oraz można było zdegustować specjały kuchni polskiej oraz produkty kuchni litewskiej, przygotowane przez przedstawicieli mniejszości litewskiej w Polsce. 


|
|
|
| Wizyta Ministra Spraw Zagranicznych RP w Wilnie
W związku ze spotkaniem ministerialnym Wspólnoty Demokracji Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski złożył 30 czerwca 2011 r. wizytę w Wilnie. W konferencji wziął również udział były Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Aleksander Kwaśniewski, który wystąpił w sesji poświęconej wyzwaniom dla demokracji. Podczas swojego pobytu w Wilnie minister R.Sikorski spotkał się również z kilkunastoma przedstawicielami Polonii, wśród nich Prezesem Związku Polaków na Litwie Michałem Mackiewiczem oraz Prezesem Radia „Znad Wilii" Czesławem Okińczycem. W trakcie krótkiego spotkania z prasą minister Sikorski powiedział m.in, że stosunki polsko-litewskie polepszyłyby się, jeśli Litwa pokazałaby gesty życzliwości dla polskiej mniejszości narodowej oraz spełniła wcześniej złożone obietnice. „Jak wiecie, my chcemy mieć z Litwą stosunki najlepsze z możliwych. Co pomogłoby w tym wypadku? To byłby gest życzliwości dla polskiej mniejszości narodowej na Litwie. Myślę, że jest to interes obustronny i będziemy cierpliwie na to czekać" - zaznaczył Radosław Sikorski dodając również, iż „będziemy kontynuowali dialog z władzami Litwy w sprawie spełnienia obietnic, które były dane w przeciągu ostatnich lat". 
Spotkanie odbywające się w dniach 30 czerwca - 1 lipca 2011 r. stanowiło podsumowanie dwuletniego przewodnictwa Litwy we Wspólnocie Demokracji, a jego głównym tematem było wzmocnienie współpracy międzynarodowej na rzecz wsparcia przemian demokratycznych w różnych rejonach świata. Istotne miejsce w dyskusji zajęła również kwestia pomocy dla organizacji pozarządowych odgrywających rolę obrońców i promotorów demokracji w swoich krajach. W imieniu opozycji białoruskiej Nagrodę im. Prof. Geremka za Wyjątkowe Osiągnięcia w Promocji Demokracji z rąk Ministra Spraw Zagranicznych Litwy Audroniusa Ažubalisa i Dyrektora Wykonawczego Wspólnoty Demokracji prof. Bronisława Misztala odebrał Uładzimir Niaklajeu. 
Minister A. Ažubalis powiedział w trakcie wręczania nagrody, iż: "Nagroda im. prof. Bronisława Geremka została przyznana za wiarę białoruskiej opozycji w wartości demokratyczne, długoletnią pracę na rzecz utrwalania wolnego społeczeństwa obywatelskiego, za dążenie do stworzenia państwa na demokratycznych zasadach".
Nagroda im. prof. Geremka została ustanowiona 2009 r. po jego tragicznej śmierci. Jest przyznawana za promowanie i umacnianie demokracji, a jej celem jest wyróżnianie aktywistów działających na rzecz demokracji często w bardzo trudnych warunkach. Pierwszym jej laureatem był były prezydent RPA Nelson Mandela. Prof. Bronisław Geremek, ówczesny minister spraw zagranicznych Polski, był wraz z amerykańską sekretarz stanu Madeleine Albright pomysłodawcą i inicjatorem powołania w 2000 roku Wspólnoty Demokracji, która zajmuje się budowaniem i umacnianiem demokracji oraz promowaniem ruchów demokratycznych na świecie. Kolejna nagroda, przyznana podczas konferencji w Wilnie, nosi imię Marka Palmera - amerykańskiego dyplomaty, który w czasach zimnej wojny, jako ambasador USA na Węgrzech, przyczynił się do pokojowego zniesienia ustroju komunistycznego w tym kraju. Dyplomata był także jednym z najbardziej aktywnych przeciwników aneksji państw bałtyckich.
Nagroda Marka Palmera została przyznana dyplomatom z Czech, USA, Peru, Holandii, Kanady, a także ambasadorowi Litwy w USA Žygimantasowi Pavilionisowi. Z inicjatywy Litwy pośmiertnie odznaczono polskiego dyplomatę Mariusza Handzlika, który zginął w katastrofie smoleńskiej. Był on aktywnym stronnikiem partnerstwa strategicznego Litwy i Polski, znacznie przyczynił się do przystąpienia państw bałtyckich do NATO. Miał wielkie zasługi w opracowaniu wspólnej polityki energetycznej Unii Europejskiej i wspólnych projektów energetycznych Litwy i Polski. Nagrodę odebrała Matka Mariusza Handzlika Pani Marianna Handzlik. 
Fot. Martyno Ambrazo (Elta) |
|
|
| W Krasnogrudzie otwarto Międzynarodowe Centrum Dialogu W dniu 30 czerwca 2011 r. w Krasnogrudzie (Podlaskie), na pograniczu polsko-litewskim, otwarto Międzynarodowe Centrum Dialogu. Zlokalizowane jest w dawnym dworku rodziny noblisty Czesława Miłosza. Uroczystość zainaugurowała cykl wydarzeń kulturalnych polskiej prezydencji. Na dzień 30 czerwca przypada setna rocznica urodzin Czesława Miłosza. W inauguracji działalności placówki wziął udział prezydent Bronisław Komorowski, przedstawiciele rządów Polski i Litwy oraz syn noblisty, Anthony Miłosz. Na dziedzińcu Dworu Miłoszów zgromadziło się kilkaset osób - ludzi kultury, artystów, pisarzy, władz lokalnych oraz mieszkańców Sejneńszczyzny. Byli także goście z Litwy. Podczas uroczystości Prezydent Komorowski powiedział, że to miejsce zobowiązuje do dalszego wysiłku na rzecz "zanikania granic". "Trzeba by postawić pytanie, czy te najtrudniejsze z granic, nie te wyznaczone ręką polityków, nie te wyznaczone przez geodetów (...), ale te, które tkwią w sercach i umysłach ludzi, czy one w stopniu wystarczająco szybkim zanikają i tracą na znaczeniu". Prezydent Komorowski pytał też, odnosząc się do polskiej prezydencji, czy zmiany w Europie, "te zmiany, które dawały szansę na otwarcie się na siebie nawzajem", przyniosły wystarczające efekty? Mówił o głosach niektórych polityków w UE, którzy pytają, czy słuszny jest odwrót od mocnej roli granic państwowych w ramach Unii. Przybyły na uroczystość syn Czesława Miłosza, Anthony Miłosz dziękował za zorganizowane uroczystości w Krasnogrudzie. Miejsce to nazwał „skrzyżowaniem dróg" prowadzących do Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Podkreślał, że było to "demokratyczne połączenie narodów, języków, religii w tej części Europy". Doradczyni prezydent Litwy Dalii Grybauskaitė, Virginia Budiene, przekazała centrum w Krasnogrudzie dedykację od pani prezydent, nazwaną "Słowem do Miłosza". Identyczna dedykacja trafiła do miejscowości Szetejnie na Litwie, miejsca urodzenia Czesława Miłosza. W dedykacji Prezydent Grybauskaitė napisała w setną rocznicę jego urodzin, że Czesław Miłosz „obywatel świata łączący narody litewski i polski, jest szczególnie ważny ze względu na swą jednoczącą twórczość, która pokazuje, jak owocną może być ścisła współpraca pomiędzy naszymi narodami". Minister kultury Litwy Arūnas Gelūnas mówił m.in., że twórczość Miłosza jest „najlepszą lekturą, która wskazuje nam kierunki działania w przyszłości". "W wieku znowu odradzających się niebezpiecznych ideologii, totalitaryzmów, najlepszą drogą, którą możemy kroczyć, jest droga którą wskazał, jaką przeszedł Czesław Miłosz. To najlepsza droga, jaką możemy dzisiaj iść wszyscy razem". Minister nauki i szkolnictwa wyższego prof. Barbara Kudrycka podkreśliła, że jesteśmy tuż przed przewodnictwem Polski w UE, „prezydencją, która ma pokazać, że między wieloma krajami jest coraz mniej barier, a coraz więcej zrozumienia". „Wszyscy jesteśmy zobowiązani do wspólnej europejskiej solidarności na rzecz pracowania na rzecz wspólnego dobra". Dyrektor Ośrodka Pogranicze, sztuk, kultur, narodów w Sejnach Krzysztof Czyżewski powiedział, że Czesław Miłosz uczynił "Pogranicze" powiernikiem pamięci o Krasnogrudzie i ludziach z nią związanych, żeby nie zostali zapomniani. Dodał, że cieszy się, że wielu członków rodziny Miłoszów, Seruciów, Konatów - symbolicznie - jest w Krasnogrudzie, a rzeczywiście reprezentował ich podczas uroczystości Anthony Miłosz. Prezydent z małżonką oraz litewskimi gośćmi symbolicznie, jako pierwsi przekroczyli próg dworu w Krasnogrudzie - co Czyżewski uznał za oficjalne otwarcie Międzynarodowego Centrum Dialogu. Prezydent obejrzał wystawę pt. "Szukanie Ojczyzny: świadectwa i proroctwa Czesława Miłosza". Wystawa to zdjęcia, multimedia i cytaty dzieł Miłosza zgromadzone na parterze dworu w Krasnogrudzie. Uroczystość ta zapoczątkowała w Krasnogrudzie trzydniowe międzynarodowe spotkanie intelektualistów i ludzi kultury pod hasłem "Europejska Agora - wizje rodzinnej Europy". Tam, a także w Sejnach, będzie można obejrzeć wystawy, prezentacje filmowe, wysłuchać koncertów, a także wziąć udział w spotkaniach autorskich oraz debatach poetów, filozofów, artystów i polityków. Centrum prowadzić będzie Ośrodek "Pogranicze - sztuk, kultur, narodów" w Sejnach. Dworek i jego otoczenie zostały odnowione dzięki pieniądzom z tzw. funduszy norweskich (Norweski Mechanizm Finansowy) oraz z budżetu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W założeniu, działalność Międzynarodowego Centrum Dialogu w Krasnogrudzie ma nawiązywać do wielokulturowości i dziedzictwa Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Chce ono organizować warsztaty artystyczne, kursy, stypendia i prowadzić działalność wydawniczą. Powstanie tam też muzeum Miłosza, pracownie artystyczne i rzemieślnicze służące do pracy z młodzieżą. 

|
|
|
| Msza Św. w intencji ofiar katastrofy smoleńskiej Z inicjatywy Ambasady RP w dniu 10.04 br. w kościele pw. św. Rafała w Wilnie odprawiona została Msza św. w intencji ofiar katastrofy smoleńskiej. W uroczystości udział wzięli m.in. przewodnicząca Sejmu RL I. Degutiene, wiceprzewodniczący Cz. Stankeviczius, wiceminister SZ RL E. Meilunas, doradca prezydent RL ds. zagranicznych D. Semaszka, przewodniczący komitetu spraw zagranicznych E. Zingeris, europoseł W. Tomaszewski, posłowie AWPL M. Mackiewicz i J. Narkiewicz, ambasadorowie i przedstawiciele placówek akredytowanych w Wilnie, weterani AK. Tego samego dnia w kościele pw. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty Ministerstwo SZ RL zorganizowało koncert „In memoriam", poświęcony ofiarom katastrofy. Na program składał się występ państwowego chóru „Vilnius" oraz recytacja wierszy Cz. Miłosza (w jęz. litewskim) przez aktorkę Dalie Micheleviciute. W koncercie uczestniczyli m.in. premier A. Kubilius, b. przewodniczący Rady Najwyższej Litwy V. Landsbergis, minister SZ A. Ażubalis i wiceminister E. Meilunas, mer Wilna R. Alekna, doradca prezydent RL ds. zagranicznych D. Semaszka, ambasadorowie i przedstawiciele ambasad akredytowanych w Wilnie. 

|
|
|
| Oświadczenie Ministerstwa Spraw Zagranicznych w związku z podpisaniem przez Prezydenta Republiki Litewskiej ustawy o oświacie w dniu 30 marca 2011 r. 2011.03.30 Pani Prezydent Dalia Grybauskaite zakończyła niedobry proces, który - jak wszyscy pamiętamy - rozpoczęli litewscy posłowie w Sejmasie, w dniu wizyty Pana Prezydenta Lecha Kaczyńskiego w Wilnie 8 kwietnia 2010 r. W trakcie procesu legislacyjnego litewskie władze były adresatem wystąpienia litewskich Polaków, którzy zebrali 60 tysięcy podpisów przeciwko planowanym, dyskryminacyjnym zmianom ustawy o oświacie. Bardzo poważne i dobrze uargumentowane zastrzeżenia zgłosili również przedstawiciele polskich władz poczynając od Prezydenta RP, poprzez polski Sejm, premiera polskiego rządu po ministrów spraw zagranicznych i edukacji narodowej. Litewski Sejmas okazał się jednak głuchy na głosy protestu i życzliwe sugestie. Dzisiejsza decyzja jest konsekwencją tej postawy i braku woli partnerskiego potraktowania sprawy tak ważnej dla polskiej społeczności na Litwie. Jest odrzuceniem rozwiązań, które byłyby w zgodzie z europejskimi standardami i powszechnie uznawaną w prawie międzynarodowym zasadą niepogarszania praw nabytych przez mniejszości. Posłowie litewskiego Sejmasu już dawno zapewnili posłów polskiego Sejmu, że nie będą uchwalali ustaw, które pogarszałyby sytuację mniejszości polskiej na Litwie. Z ust najwyższych przedstawicieli władz padały zapewnienia, że na Litwie nie zostanie przyjęte prawo, które uszczuplałoby prawa mniejszości polskiej i które traktowałoby mniejszość polską gorzej, niż polskie prawo mniejszość litewską w Polsce. Wyrażamy rozczarowanie, że zostało uchwalone prawo, którego litera i duch są tak odległe od przyjętych standardów europejskich i - wbrew litewskim zapewnieniom - tak odległe od obywatelskiego podejścia do praw mniejszości narodowych, które stosuje Polska wobec polskich obywateli należących do wszystkich mniejszości narodowych. W naszych stosunkach dwustronnych z Litwą zawsze chcieliśmy widzieć zrozumienie, współpracę i partnerstwo. Łączy nas bardzo wiele i mamy wiele wspólnych interesów. Chcemy by łączyła nas również wspólnota wartości europejskich. Wierzymy, że w nieodległej przyszłości nadejdzie czas, że podobnie nasze stosunki będą chcieli postrzegać sąsiedzi zza polsko-litewskiej granicy. Dzisiaj - niestety - jeszcze raz potwierdzili, że nasze stosunki chcą widzieć inaczej. |
|
|
Oświadczenie MSZ w związku z przyjęciem przez Sejm RL ustawy oświatowej w dniu 17 marca 2011 r. 2011.03.23 Przyjęcie przez Sejm Republiki Litewskiej w dniu 17 marca 2011 roku nowelizacji Ustawy o oświacie wywołało, zarówno wśród polskiej mniejszości na Litwie, jak i w społeczeństwie polskim, poczucie zawodu i niepokoju. Ministerstwo Spraw Zagranicznych z rozczarowaniem przyjęło decyzję litewskiego parlamentu. Litewski Sejm przyjął ustawę o oświacie wbrew woli samych zainteresowanych, udokumentowanej petycją z 60 tysiącami podpisów w obronie szkolnictwa polskiego. Ustawę przyjęto mimo wielokrotnie zgłaszanych zastrzeżeń władz polskich, które wskazywały niebezpieczeństwo złamania dwustronnych zobowiązań przyjętych przez Litwę między innymi w Traktacie między Rzeczpospolitą Polską a Republiką Litewską o przyjaznych stosunkach i dobrosąsiedzkiej współpracy z roku 1994. Władze Republiki Litewskiej nie okazały woli partnerskiego potraktowania tej, tak ważnej dla polskiej społeczności na Litwie, kwestii i nie podjęły działań w celu znalezienia rozwiązania zgodnego z europejskimi standardami i powszechnie uznawaną w prawie międzynarodowym zasadą niepogarszania praw nabytych przez mniejszości. Skutki wprowadzonych obecnie zmian prowadzą do stopniowego demontażu systemu szkolnictwa polskiej mniejszości, a tym samym, miast wzmacniać integrację i obywatelski udział mniejszości polskiej w życiu społeczeństwa litewskiego, prowadzić będą do przymusowej asymilacji. Używane w trakcie debaty na Litwie argumenty o podobieństwie nowych rozwiązań do tych stosowanych w szkołach dla mniejszości w Polsce są nieadekwatne. Użyto tego argumentu wybiórczo, nie wspominając o funkcjonującym w Polsce uprzywilejowaniu szkół mniejszości, przekładającym się m.in. na znacznie wyższy poziom ich finansowania, niższe normy kompletowania klas i bezpłatne podręczniki oraz o obligatoryjnym egzaminie z języka ojczystego, który młodzi Litwini w Polsce zdają na maturze, a także o nauczaniu historii i geografii Litwy, jako odrębnych przedmiotów, wykładanych w języku ojczystym. Strona polska przestrzega europejskich zasad stosowanych wobec mniejszości narodowych. Tego samego oczekuje od wszystkich państw na których terytoriach zamieszkuje mniejszość polska. Ministerstwo Spraw Zagranicznych zawsze deklarowało gotowość do dialogu i poszukiwania rozwiązań w tej sprawie. Niestety, działania litewskich władz znacznie ograniczają możliwości i sens takiego dialogu. Marcin Bosacki Rzecznik Prasowy |
|
|
|
| Konferencja „Współpraca gospodarcza Polski i Litwy. Stan obecny i perspektywy na przyszłość". W dniu 8 marca 2011 w Domu Polskim w Wilnie odbyła się konferencja organizowana przez Ambasadę RP w Wilnie „Współpraca gospodarcza Polski i Litwy. Stan obecny i perspektywy na przyszłość". W konferencji udział wzięli, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Gospodarki RP Pan Rafał Baniak oraz Pan Sławomir Majman, Prezes Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych oraz przedstawiciele resortów gospodarki obu krajów, agencji inwestycji zagranicznych oraz przedsiębiorców z Polski i Litwy. Konferencję otworzył Ambasador RP na Litwie, Pan Janusz Skolimowski. Podczas konferencji odbyły się trzy sesje. W pierwszej sesji wystąpili przedstawiciele firm handlowych z obu krajów, którzy przedstawili własne doświadczenia związane z działalnością na rynku. Z wypowiedzi przedstawicieli firm wynikało, że nie napotykają oni na znaczące problemy w prowadzonej działalności gospodarczej. W drugiej sesji wystąpili przedstawiciele firm litewskich, które zdecydowały się na debiut na warszawskiej giełdzie papierów wartościowych - Avia Business Group oraz Agrowill Group. Przedstawiciele obu firm mówili o warszawskiej giełdzie, jako o atrakcyjnym rynku dla pozyskania kapitału - jako główne atuty warszawskiej giełdy wskazywali: wielkość rynku, bliskość, otwartość na inwestorów z zagranicy oraz relatywnie niskie koszty debiutu. W trzeciej sesji wystąpili przedstawiciele polskich firm, które zainwestowały na rynku litewskim i litewskie, które zainwestowały w Polsce. Podczas konferencji wystąpili - Eimantas Pilvelis, prezes, należącej do grupy Telefonika Kable, spółki Telefonika Baltics oraz Andrzej Morawiak, członek zarządu PZU Lietuva, litewskiej spółki należącej do Grupy PZU. W konferencji wzięli również udział przedstawiciele największego polskiego inwestora na Litwie - Orlen Lietuva oraz spółki Warta Glass z Poniewieża. %20ok.jpg)
%20ok.jpg)
|
|
|
Nagroda Lecha Wałęsy Nagroda Lecha Wałęsy została ustanowiona przez Fundację „Instytut Lecha Wałęsy". Składa się na nią ozdobna plakieta, dyplom oraz czek na sumę 100 tys. USD, z przeznaczeniem na wsparcie działalności laureata. Do tej pory Nagroda została przyznana trzykrotnie: w 2008 r. (Król Arabii Saudyjskiej Abdullah Bin Abdulaziz Al Saud - za promocję dialogu międzyreligijnego i wysiłki na rzecz pokoju na Bliskim Wschodzie), w 2009 r. (irańskie działaczki na rzecz praw człowieka i praw kobiet - Shadi Sadr oraz siostry Ladan i Roya Boroumand) oraz w 2010 r. (Polska Akcja Humanitarna i Janina Ochojska). Uroczystość wręczenia kolejnej edycji Nagrody odbędzie się w Gdańsku 29 września br. regulamin Nagrody |
|
|
Udział Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego w obchodach Dnia Odrodzenia Niepodległości Litwy W dniu 16 lutego 2011 r. Prezydent RP Pan B.Komorowski wraz z delegacją oficjalną w składzie: Ambasador J. Skolimowski, Podsekretarz Stanu w Kancelarii Prezydenta Pan J.Sokołowski, Podsekretarz Stanu w MSZ Pani G.Bernatowicz, Dyrektor Protokołu Dyplomatycznego Pan K.Krajewski i Zastępca Dyrektora Biura Spraw Zagranicznych w Kancelarii Prezydenta RP Pan K.Kuberski wzięli udział w obchodach Dnia Odrodzenia Niepodległości Litwy. W trakcie wizyty Prezydent RP Pan B.Komorowski złożył wizytę w Mejszagole w szkole średniej im. Księdza Prałata Józefa Obrembskiego. W szkole został powitany przez Mer Rejonu Wileńskiego Panią Marię Rekś i Dyrektora szkoły Pan A.Jankowskiego oraz uczniów szkoły. Wysłuchał występu przygotowanego przez zespół szkolny, spotkał się z przedstawicielami społeczności polskiej oraz dokonał wpisu do szkolnej Księgi Honorowych Gości i przekazał dar dla szkoły. Złożył także wizytę w kościele parafialnym pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny oraz odznaczył księdza prałata J.Obrembskiego Krzyżem Wielkim Orderu Zasługi RP. Następnie wziął udział w uroczystej ceremonii podniesienia flag narodowych Republiki Litewskiej, Republiki Estońskiej i Republiki Łotewskiej na placu przed Pałacem Prezydenckim, gdzie wygłosił przemówienie do uczestników ceremonii. Po zakończeniu ceremonii wraz z Prezydent RL D.Grybauskaitė wziął udział w Mszy Świętej w intencji Państwa Litewskiego, a następnie w śniadaniu wydanym przez Prezydent D.Grybauskaitė na jego cześć. Na zakończenie wizyty złożył wieniec pod pomnikiem Polaków zamordowanych w Ponarach.

Wywiad Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Bronisława Komorowskiego dla dziennika „Rzeczpospolita" z 21 lutego 2011 roku. |
|
|
| Spotkanie Prezydent RL D.Grybauskaitė z Ambasadorami W dn. 17 stycznia 2011 r. prezydent RL D. Grybauskaite spotkała się z ambasadorami akredytowanymi w RL. Podczas tradycyjnego, dorocznego spotkania przywódczyni państwa litewskiego omówiła sytuację polityczną wewnątrz kraju oraz aktualia polityki zagranicznej. Jako najważniejsze kierunki litewskiej polityki zagranicznej prezydent wymieniła m.in. integrację europejską, efektywną współpracę z UE i NATO oraz dobre i konstruktywne relacje z krajami sąsiednimi. „W br. w harmonogramie polityki zagranicznej RL ważne miejsce zajmie przewodnictwo w OBWE. Opieramy go o zasady kontynuacji, otwartości oraz przejrzystości, w dążeniu do zapewnienia postępu w sferze rozwiązywania „zamrożonych" konfliktów, kontroli uzbrojenia, reagowania na nowe zagrożenia, praw człowieka, wolności prasy oraz demokratycznych wyborów" - powiedziała m.in. D. Grybauskaite. 
|
|
|
Warszawa, dnia 10 grudnia 2010 r. Informacja dot. spotkania Prezesa Rady Ministrów z A. Kubiliusem - Premierem Litwy Dnia 5 grudnia 2010 r. przy okazji szczytu Premierów Polski i Państw Bałtyckich w Warszawie odbyło się spotkanie Prezesa Rady Ministrów Pana Donalda Tuska z Premierem Litwy Panem Andriusem Kubiliusem. W spotkaniu uczestniczyli także Minister Spraw Zagranicznych RP Pan Radosław Sikorski oraz Wiceminister Spraw Zagranicznych RL Pan Egidijus Meilūnas. Podczas spotkania omówiono najważniejsze kwestie stosunków dwustronnych między Polską i Litwą: sprawy mniejszości polskiej na Litwie, kwestie działalności spółki Orlen Lietuva oraz sprawy projektu budowy elektrowni atomowej w Wisaginie. Premierzy omówili zgłaszane przez mniejszość polską na Litwie problemy i postulaty, Premier Litwy przedstawił swoje stanowisko w sprawie postulatów polskiej mniejszości, deklarując jednocześnie dobrą wolę w ich rozwiązaniu. Premier RP, odnosząc się do problemów mniejszości polskiej na Litwie, postulował znaczne przyspieszenie deklarowanych działań strony litewskiej w rozwiązywaniu tych kwestii. Podczas rozmowy Premierzy uznali, że dla rozwiązania problemów zgłaszanych przez mniejszości narodowe zasadnym będzie zorganizowanie spotkania Ministra Edukacji Narodowej RP i Ministra Nauki i Oświaty RL. Podczas spotkania, którego termin zostanie ustalony kanałami dyplomatycznymi, ministrowie odwiedzą rejony zamieszkiwania mniejszości narodowych, by na miejscu zapoznać się z sytuacją oświaty mniejszości narodowych. Premier A. Kubilius podkreślił strategiczne znaczenie planowanej elektrowni atomowej w Wisagnie, zaś Premier RP wyraził zainteresowanie strony polskiej udziałem w tym projekcie, postulował jednak szybkie przedstawienie harmonogramu. Jednocześnie Premier RP zaapelował o wsparcie władz litewskich dla działalności PKN Orlen na Litwie w większym niż dotychczas stopniu. |
|
|
| Wizyta Prezydent Litwy w Polsce W dniu 11 listopada br., na zaproszenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Pana Bronisława Komorowskiego, Prezydent Republiki Litewskiej, Pani Dalia Grybauskaitė, wzięła udział w uroczystych obchodach Święta Niepodległości, które miały miejsce na Placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie. W trakcie swojego przemówienia Prezydent Bronisław Komorowski stwierdził m.in., że przywrócenie niepodległości Państwa Polskiego było możliwe dzięki współpracy wszystkich obozów politycznych. Wyraził również satysfakcję, że w uroczystościach bierze udział Prezydent Litwy - „Chciałem w ten sposób podkreślić, że jest w dalszym ciągu utrzymywany dobry zwyczaj, że razem z naszymi braćmi Litwinami cieszymy się wolnością, bo razem ją - czasami przeciw sobie, ale w tym samym czasie, w tych samych okolicznościach - zyskiwaliśmy i traciliśmy. Jestem głęboko przekonany, że ta wspólnota losów oznacza także zdolność do umacniania naszej wspólnej, polskiej i litewskiej wolności, polskiego i litewskiego bezpieczeństwa, ale także stanowi zachętę do rozwiązywanie wszystkich problemów. Współczesnych problemów Polaków i Litwinów." Z kolei Prezydent Dalia Grybauskaitė zwróciła uwagę na szczególne znaczenie obchodzonych w tym roku rocznic w obu krajach: 30 lat temu narodziła się „Solidarność", która przyczyniła się do odbudowy niepodległego państwa litewskiego w 1990 r. Prezydent Litwy podkreśliła, że ta współpraca jeszcze się zacieśniła na drodze do integracji obu państw z NATO i Unią Europejską. Następnie odbyło się spotkanie Prezydentów RP i RL, podczas którego wymieniono poglądy dotyczące bezpieczeństwa międzynarodowego i regionalnego, ze szczególnym uwzględnieniem przygotowań do zbliżającego się Szczytu NATO w Lizbonie. Omówiono także stan obecny i perspektywy współpracy gospodarczej, ze szczególnym uwzględnieniem energetyki. Przedmiotem rozmów był również aktualny stan relacji dwustronnych. Prezydent B. Komorowski przedstawił katalog problemów polskiej mniejszości narodowej na Litwie, apelując o ich szybkie rozwiązanie.
|
|
|
| Bronisław Komorowski zaprzysiężony na prezydenta 6 sierpnia 2010 r. Bronisław Komorowski złożył w Sejmie przysięgę na konstytucję przed Zgromadzeniem Narodowym. W orędziu zadeklarował współpracę ze wszystkimi stronami sceny politycznej i zyskanie uznania nawet tych, którzy głosowali na Jarosława Kaczyńskiego. W uroczystości uczestniczyła małżonka prezydenta Anna Komorowska. Przed zaprzysiężeniem Zgromadzenie Narodowe uczciło minutą ciszy pamięć zmarłego tragicznie prezydenta Lecha Kaczyńskiego. 
Sylwetka prezydenta elekta Bronisław Komorowski urodził się w 1952 roku. Z wykształcenia jest historykiem. W 1976 roku uczestniczył w akcji pomocy robotnikom Radomia, zorganizowanej przez KOR. Był działaczem Ruchu Obrony Praw Człowieka i Obywatela, podziemnym wydawcą. Od 1980 do 1981 roku pracował w Ośrodku Badań Społecznych NSZZ Solidarność Regionu Mazowsze. W latach 90. był związany z Unią Demokratyczną, a później z Unią Wolności. Wśród wyróżnień, które otrzymał, są między innymi - Komandoria Missio Reconciliationis, wręczona w 1999 roku podczas uroczystości rocznicowych na Westerplatte oraz tytuł doktora honoris causa, przyznany mu w 2008 roku przez Uniwersytet Michała Römera w Wilnie. |
|
|
|
| Drzewo pamięci W dniu 26 kwietnia br. w Parku Sapiehy miała miejsce uroczystość zasadzenia drzewa, upamiętniającego osobę tragicznie zmarłego prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. W uroczystości wzięli udział m.in.: b. prezydent RL V. Adamkus, wicemarszałek Sejmu Cz. Jursenas oraz ambasador RP J. Skolimowski. Poniżej treść wystąpienia Pana Ambasadora. Panie Prezydencie, Panie Przewodniczący, Panie Dyrektorze, Szanowne Panie, Szanowni Panowie, Drzewo w cywilizacji europejskiej jest symbolem wiecznego trwania i długowieczności. Zwłaszcza to drzewo- lipa, które było natchnieniem jednego z największych polskich poetów Jana Kochanowskiego z Czarnolasu. Nikt tak jak on nie wyraził żalu w swoich słynnych TRENACH po niespodziewanej śmierci swojej ukochanej córki. My również dzisiaj opłakujemy naszych kolegów i przyjaciół, których 96 na czele z Prezydentem Panem Lechem Kaczyńskim i Panią Marią Kaczyńską zginęli w katastrofie lotniczej pod Smoleńskiem. Jak trafnie powiedział Pan Premier Donald Tusk: „Nikt z nas nie pamięta, aby kiedykolwiek tak wielu tak wybitnych zginęło w jednej okrutnej chwili". Szanowni Państwo, Tragedia ta, to dla nas wszystkich niezmiernie poważna próba. Próba dla Państwa Polskiego, ale również próba dla Państwa Litewskiego. Wszyscy byliśmy świadkami tego, jak Litwa przyjęła tragiczną wiadomość o śmierci Prezydenta Lecha Kaczyńskiego i jego małżonki Marii. Tego samego dnia Naród Litewski wywiesił polskie i litewskie flagi z kirem, odprawiono uroczystą mszę żałobną, przed Ambasadą Rzeczpospolitej Polskiej rozbłysły znicze. Był to wyraz głębokiego współczucia, empatii, zrozumienia i szacunku. Szacunku, jakim Naród Litewski obdarzał Prezydenta Lecha Kaczyńskiego i jakim Prezydent Kaczyński obdarzał Naród Litewski. My straciliśmy Prezydenta, Litwa straciła dobrego Przyjaciela. Przed nami trudna próba, aby ta jego praca nie poszła na marne. Należy dobrze odczytać nadzieje i marzenia, którymi Prezydent wiązał nasze dwa Państwa. Niektóre z nich, tak jak marzenia o wolnej Polsce i niepodległej Litwie już się spełniły, inne czekają na swoją kolej. Zechciejmy ponieść je dalej, zechciejmy je rozwinąć i zrealizować. Szanowni Państwo, Szczególne podziękowania kieruję do Dyrektora Szpitala Sapiehów Pana Gedyminasa Rimdeika za godne uczczenie pamięci Pana Lecha Kaczyńskiego, o czym świadczy nie tylko sadzone drzewo, ale również pamiątkowa tablica. 

|
|
|
|
| 
Ambasada RP w Wilnie pragnie poinformować o największej tragedii w historii Polski, która miała miejsce 10 kwietnia 2010 roku. W katastrofie samolotowej pod Smoleńskiem, w drodze na uroczystości 70. rocznicy tragedii katyńskiej J.E. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Lech Kaczyński z Małzonką Marią Kaczyńską, przedstawiciele najwyższych władz cywilnych, wojskowych oraz duchowieństwa, członkowie oficjalnej delegacji i cała załoga samolotu stracili swoje życie. Obowiązki głowy państwa czasowo przejął Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Bronisław Komorowski, który ogłosił żałobę narodową od dnia 10 do dnia 16 kwietnia 2010 roku. Ksiega Kondolencyjna jest wyłożona w Ambasadzie RP w Wilnie do dnia 16 kwietnia przy ul Smelio 20A w godzinacho od 10.00 do 19.00. W związku z tragedią na ręce Ambasadora Janusza Skolimowskiego w dniu 10 kwietnia 2010 r. kondolencje złożyli najwyżsi przedstawiciele Państwa Litewskiego z Prezydentem. Przewodniczącą Parlamentu i Premierem na czele, wpisując się do księgi kondolencyjnej wyłożonej w naszym przedstawicielstwie. W tym samym dniu w Katedrze Wileńskiej odbyła się Msza żałobna w intencji ofiar tragedii, w której udział wzięli m.in. Dalia Grybauskaite, Irena Degutiene, Andrius Kubilius. Także obywatele Litwy łącząc się w bólu z całym Narodem Polskim przychodzą pod siedzibę ambasady paląc znicze i składając kwiaty, oddając w ten sposób hołd tragicznie Zmarłym. Rząd Litwy, solidaryzując się z tą polską tragedią, ogłosił trzydniową żałobę narodową. 

Wpisy w Księdze Kondolencyjnej wyłożonej w Ambasadzie RP w Wilnie:
Prezydent RL Dalia Grybauskaite: „Litwa jest wstrząśnięta. W imieniu całej Litwy przekazuję wyrazy głębokiego współczucia Polakom. Litwa jest w żałobie razem z Wami. Naród Polski stracił Wielkiego Człowieka, a Litwa Przyjaciela Litwy. Grybauskaite." Premier Andrius Kubilius: „Wyrazy szczerego współczucia dla Narodu Polskiego. Jest to wielka tragedia również dla Litwy. Utraciliśmy serdecznych przyjaciół. Ze smutkiem i poszanowaniem- Premier Andrius Kubilius z Małżonką." Przewodnicząca Sejmu Irena Degutiene: „Drodzy Polacy! Z wielkim smutkiem i bólem serca współczujemy z powodu straszliwej tragedii, w której zginął J.E. Prezydent RP L. Kaczyński i Małżonką i osoby towarzyszące. Paradoks życia- chcieli oni złożyć hołd dla zmarłych rodaków w Katyniu. Składamy wyrazy współczucia dla Matki Prezydenta, jego brata, córki- pogrążamy się w smutku razem z nimi. Niech będzie lekka polska ziemia dla wszystkich, którzy zginęli. Z wyrazami szacunku i smutku, Przewodnicząca Sejmu Irena Degutiene." Minister Spraw Zagranicznych Audronius Azubalis: „Dzisiaj wszyscy Litwini są Polakami, łączymy się w wielkiej wspólnej stracie w obliczu śmierci wielkiego polityka Polski i Europy Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Z wyrazami głębokiego współczucia. Minister Spraw Zagranicznych A. Azubalis." Minister Obrony Narodowej Rasa Jukneviciene: „Moi Drodzy! Wiem, że słowa nie złagodzą waszego bólu. Zginęli ludzie, którzy w sposób wyjątkowy kochali Wolność i Ojczyznę. Kochając swoją Ojczyznę kochali i nas. Chylę czoło. Za wolność naszą i waszą. Minister Obrony Narodowej R. Jukneviciene." |
|
|
|
 |
 |
|
| [starsze wiadomości] |
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
|